است و هرگونه ايراد احتمالي را بايد در طبيعت «مخدوش»  روايات دريافتي او جست وجو كرد و با تمسك به اسلوب استاندارد علمي، واقعيات پنهان را از دل آن  برآورد، و اين همان است كه از دو سده پيش در اروپا شكل گرفت· كتاب حاضر يك جمع بندي كلي و انتقادي از گستره ي منابع تحليلي موجود، با ديدگاهي كاملاً تخصصي است كه فقط با صرف دقتي «رياضي وار» و رديابي مطالب در نقشه، مفيد واقع خواهد شد· ناشر مدت ها در برآوردن اين كتاب مردد بود، چه با نگاهي به فهرست كتاب شناسي پاياني، معلوم شد تنها يك مورد از انبوه كتب و مقالات ارجاعي، به فارسي ترجمه شده كه آن هم به دلايل آشكار، در معرض انتقادات بنيادي و از ضعيف ترين منابع كتاب است· پس آيا كتاب به كار چه كس مي آيد و خواننده ي فارسي زبان بدون آشنايي با منابع، چه بهره اي از آن خواهد بُرد؟ اما حاصل ناگزير چاپ كتاب، كه شايد از خيال كسي بگذراند كه : «اگر هنوز ترجمه ي عمده ترين منابع تاريخ و فلسفه ي تاريخ را، كه حداقل آن تاريخ تمدن توين بي است، در دست نداريم و نخوانده ايم، پس با كدام بضاعت تاريخ مي نويسيم و از تاريخ، چيزي كه به كار كاوش علمي بيايد درك مي كنيم؟» همين اميد ناشر را قانع كرد كه اين الگو را براي آشنايي با ناتواني هاي خودمان فراهم كند· كتاب حاضر قريب بيست و پنج سال پيش به راهنمايي دست نگاره هاي آقاي دكتر شاپور شهبازي، استاد تاريخ دوره ي هخامنشي، به دانش پژوهان داخلي معرفي و براهميت آن به عنوان مرجعي معتبر تأكيد شد· مترجم همچنين در سفرهاي نوروزي و تابستاني ايشان به وطن، از راهنمايي هاي ارزنده ي استاد برخوردار بوده و اين ترجمه بديشان و نيز به همت و حمايت مديران نشر كارنگ بسيار مديون است.

زمينه ي تحقيق هرگز در بين ما گسترده نبوده است· نه در دو هزاره و هزاره ي قبل، بل در اين دو سده ي اخير نيز، كه عصر نگاه به شرق است، كسي از ميان ما سراغ متون كلاسيك مورخين يوناني را نگرفت و سنگ نبشته هاي هخامنشيان هم، ذهن كنجكاوي را متوجه خود نيافت· هنري راولين سُن انگليسي با كشف راز خط ميخي پارسي در نيمه ي نخست قرن نوزدهم، معلوم كرد كه گشودن معماي كلمات كتيبه ها، فقط ذهني تحليلگر و حقيقت جو مي طلبيده و بس· راولين سُن شش زبان مي دانست و فارسي و يوناني را، نزد خود، به آن نيت آموخت كه راز كتيبه هاي بيستون را بگشايد· حتي ترجمه ي بخشي از اثر هرودوت و ديگر مورخين يوناني به وسيله ي پيرنيا نيز نتوانست باب تحقيق را بگشايد و كماكان منتظر مانديم تا درباره ي ايران، ديگران سخن بگويند و كتاب بنويسند· واكنش داخلي در قبال «ايران باستان» پيرنيا نيز اغلب تهي از روح علمي بود· حداكثر هرودوت را «دروغ پرداز» خوانديم و به جاي نقد تواريخ، پاره هايي را به دل خواه گزيديم و «كتاب» ساختيم كه فقط كاريكاتوري از «تواريخ» بود· سپس در قالب «رمان تاريخي» پشت هم اندازي كرديم و سرانجام «زندگي پرماجراي» اين و آن را با وصله پينه ي حوادث تاريخ و فيلم هاي غرب وحشي براي عوام تدارك ديديم و نتيجه آن كه، جز يكي دو كار موجود و يا آن چه هنوز نيامده، تحقيق علمي در باب تاريخ ايران و ايران باستان هيچ گاه از همان گام ابتدايي پيرنيا، با تمام كاستي هاي اش، فراتر نرفت و خود به تاريخ پيوست· هرودوت در حد توان در رعايت بي طرفي كوشيده و حتي از سوي اكثر مورخين يوناني بعد از خود، متهم به «ايران دوستي» شده است· تواريخ او گنجينه اي از روايات سنتي شفاهي درباره ي ايران باستان